https://aafie.imamreza.ac.ir/ حسابداری، حسابرسی و تامین مالی در محیط های اسلامی fa daily 1 Sat, 23 Aug 2025 00:00:00 +0330 Sat, 23 Aug 2025 00:00:00 +0330 https://aafie.imamreza.ac.ir/article_215209.html در دهه‌های اخیر، پاسخگویی عملیاتی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی حکمرانی خوب و کارآمد، در بخش عمومی کشورها اهمیت ویژه‌ای یافته است. پاسخگویی عملیاتی، نه‌تنها به افزایش شفافیت و اعتماد عمومی کمک می‌کند، بلکه بهبود کارایی، اثربخشی و عدالت در ارائه خدمات عمومی را نیز به دنبال دارد. با توجه به افزایش انتظارات جامعه از نهادهای بخش عمومی، ضرورت پاسخگویی و شفافیت در عملکرد این نهادها بیش‌ازپیش احساس می‌شود. هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشران‌های پاسخگویی عملیاتی در بخش عمومی در محیط های اسلامی می باشد. روش پژوهش، نظریه داده بنیاد و از طریق مصاحبه با 14 نفر از خبرگان در سال 1403 می‌باشد. جامعۀ آماری پژوهش که به صورت گزینشی و هدفمند انتخاب شدند شامل حسابداران بخش عمومی، مدیران مالی بخش عمومی، حسابرسان و اعضای هیئت‌علمی خبره می باشد. نتایج پژوهش نشان داد که پیشران های پاسخگویی عملیاتی در بخش عمومی شامل، پیشران منابع اقتصادی با سه شاخص، پیشران منابع مالی با چهار شاخص، پیشران اهداف عملیاتی با شش شاخص، پیشران شفافیت با پنج شاخص و پیشران توانمندسازی و یادگیری با پنج شاخص می باشد. پاسخگویی عملیاتی در بخش عمومی یک مفهوم چندبعدی است که دربرگیرنده مؤلفه‌های متعددی ازجمله شفافیت اطلاعاتی، نظارت و ارزیابی عملکرد، مسئولیت‌پذیری، مشارکت عمومی، شفافیت مالی، تقویت ظرفیت‌های نهادی و نیروی انسانی، پاسخگویی قانونی، استانداردها و رویه‌های شفافیت، ارتباطات مؤثر و نوآوری است. شناخت و تحلیل این مؤلفه‌ها بر مبنای مبانی نظری مذکور می‌تواند به بهبود عملکرد و افزایش شفافیت و اعتماد عمومی در بخش عمومی کشور کمک کند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_209041.html  نوآوری مالی از نظر فن‌آوری می‌تواند منجر به مدل‌های کسب و کار، برنامه‌های کاربردی، فرآیند یا محصولات جدید با تأثیر مادی مرتبط بر بازارها و مؤسسات مالی و ارائه خدمات مالی شود. لذا باتوجه به اهمیت این مسأله، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر نوآوری فناوری‌های مالی بر بهبود منابع مالی قرض الحسنه بانک‌ها در محیط های اسلامی در سال 1403 مورد آزمون قرار گرفته است.  روش پژوهش از نوع همبستگی بر اساس تحلیل عامل تاییدی از طریق معادلات ساختاری می‌باشد؛ لذا در همین راستا جامعه آماری این پژوهش متشکل از خبرگان، مدیران و تحلیل‌گران حوزه مالی هستند که به روش تصادفی در دسترس 145 تن به عنوان حجم نمونه انتخاب گردید. نتیجه تجزیه و تحلیل فرضیه‌ها نشان می‌دهد که مولفه‌های خدمات اعتباری و افزایش سپرده، خدمات پشتیبانی، امنیت تأثیر مستقیم و معناداری بر بهبود منابع مالی در بانک‌ها دارد. اما مولفه خدمات پرداخت و تسویه اثر معکوس و معناداری بر بهبود منابع مالی در بانک‌ها داشت.  نوآوری مالی و فناوری‌های نوین می‌توانند تأثیرات مثبت زیادی بر بهبود منابع مالی در بانک‌ها داشته باشند. با این حال، بانک‌ها باید با دقت و برنامه‌ریزی مناسب به این نوآوری‌ها بپردازند تا از چالش‌ها و مخاطرات مرتبط با آن‌ها جلوگیری کنند و از مزایای کامل آن بهره‌مند شوند. برای تحقق این امر، بانک‌ها نیازمند توسعه استراتژی‌های مناسب، آموزش کارکنان، و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های فناوری هستند تا بتوانند به‌طور موثر از این نوآوری‌ها استفاده نمایند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_213692.html هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر تغییر حسابرس بر رابطه بین توانایی و بیش‌اعتمادی مدیر و عدم تداوم فعالیت شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در محیط‌های اسلامی است. روش پژوهش حاضر، از نظر هدف، از نوع کاربردی و از لحاظ روش، از نوع همبستگی تحلیل رگرسیون است. جامعه آماری این پژوهش شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی سال 1393 تا 1400 بوده است. در این پژوهش متغیر وابسته عدم تداوم فعالیت است که برای اندازه‌گیری آن از نسبت زیان‌های انباشته به سرمایه شرکت استفاده شده است. متغیرهای مستقل پژوهش نیز توانایی مدیریت و بیش‌اعتمادی مدیر می‌باشد. برای جمع‌آوری داده‌های مورد نیاز برای آزمون فرضیه‌های پژوهش، از صورت‌های مالی سالانه شرکت‌ها و وب‌سایت سازمان بورس اوراق بهادار استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که توانایی مدیر بر عدم تداوم فعالیت شرکت در محیط‌های اسلامی تاثیر منفی و معناداری دارد. بیش‌اعتمادی مدیر بر عدم تداوم فعالیت شرکت در محیط-های اسلامی تاثیر مثبت و معناداری دارد. تغییر حسابرس بر رابطه بین توانایی مدیر و عدم تداوم فعالیت شرکت در محیط‌های اسلامی تاثیر معناداری ندارد. تغییر حسابرس بر رابطه بین بیش‌اعتمادی مدیر و عدم تداوم فعالیت شرکت در محیط‌های اسلامی تاثیر معناداری ندارد. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_215206.html پژوهش حاضر به بررسی رابطه عدم شفافیت گزارشگری مالی با کیفیت حسابرسی و ریسک سقوط قیمت سهام در محیط های اسلامی صورت پذیرفته است . جامعه آماری این پژوهش، کلیه شرکت‌های بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1390 تا 1400 می‌باشد. جهت آزمون فرضیه های پژوهش از روش رگرسیون چند متغییره استفاده شده است. روش پژوهش به صورت استقرایی-قیاسی است که درآن مبانی نظری و پیشینه پژوهش از راه کتابخانه، مقاله و اینترنت جمع آوری شده و رد یا اثبات فرضیه های پژوهش با به کارگیری روش های آماری مناسب در تعمیم نتایج استفاده شده است. داده های مالی در نرم افزار اکسل جهت تشکیل پایگاه داده ها جمع آوری شده است و سپس با استفاده از نرم افزار ایویوز جهت آزمون فرضیه های تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند.نتایج پژوهش نشان داد بین عدم شفافیت گزارشگری مالی با ریسک سقوط رابطه معناداری و مثبت وجود دارد.عدم شفافیت اطلاعات مالی احتمال ورود ناگهانی توده اخبار بد به بازار و در نتیجه، ریسک سقوط قیمت سهام را افزایش می‌دهد. و همچنین عدم شفافیت گزارشگری مالی با کیفیت حسابرسی رابطه معنادار و معکوس دارد. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_212567.html هدف اصلی این پژوهش تحلیل حافظه بلندمدت بازار بورس ایران و مقایسه آن با بازار سرمایه محیط‌های اسلامی می‌باشد. روش این پژوهش به دلیل اینکه از اطلاعات مالی برای محاسبه متغیرها استفاده‌شده است، از نوع کمی است. محدوده زمانی پژوهش از سال 2008 تا 2023 می‌باشد و بررسی فرضیات تحقیق با استفاده از داده‌های واقعی این سال‌ها انجام پذیرفته است. بر اساس هدف تحقیق اطلاعات مربوط به دوره فوق بررسی و شرکت‌هایی که در این دوره در بازار اوراق بهادار حضورداشته‌اند؛ در آزمون فرضیه‌ها وارد می‌شوند. در این پژوهش از مدل الگوریتم هوش مصنوعی LSTM استفاده‌شده است. LSTM به معنی (حافظه طولانی کوتاه‌مدت) یک نوع مدل یا ساختار برای داده‌های ترتیبی است که برای توسعه شبکه‌های عصبی بازگشتی (RNN) ابداع شده است. در مدل LSTM که به ازای سایز پنجره‌های 30-60- 90 و 180 با افق دید 5 - 10 - 15-20 به بررسی شاخص‎های بازار بورس ایران، بازار بورس مالزی و بازار بورس پاکستان پرداخته‌شده است. در این مدل به این دلیل که 3 سایز پنجره‌های مختلف قابلیت پیش‌بینی دارند لذا کلیه فرضیه‌های پژوهش تایید شده‌اند و شاخص‌های بورس هر سه کشور دارای حافظه بلندمدت هستند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_216641.html امروزه با مشاهده دوره های نوسان در بازارهای مالی و سرمایه گذاری، نیاز شدیدی برای کسب دانش مالی در بین آحاد جامعه وجود دارد. سهامداران حقیقی گاهی افراد بی تجربه و کم دانشی هستند که در نوسان های بازار بیشتر از سایر بازیگران متضرر می شوند. این امر، ضرورت انجام مطالعات بیشتر در میان سهامداران مسلمان حقیقی بازار بورس و اوراق بهادار را نشان می دهد. لذا پژوهش حاضر به تاثیر نقش دانش مالی، اطمینان مالی و ظرفیت یادگیری بر رفتار مالی سهامداران مسلمان بازار بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. روش تحقیق مورد استفاده کاربردی و توصیفی، پیمایشی می باشد. جامعه آماری تحقیق شامل کلیه سهامداران مسلمان بازار بورس اوراق بهادار تهران می باشد که تعداد دقیق آن ها برای محقق نامعلوم بوده است. حجم نمونه با استفاده از فرمول سرانگشتی و طبق سوالات پرسشنامه، حداقل 200 نفر تعیین گردید که در نهایت با پیگیری های محقق 270 پرسشنامه قابل استفاده بدست آمد. روش نمونه گیری غیرتصادفی دردسترس می‌باشد که از طریق پرسشنامه های با روایی و پایایی تاییده شده، داده های مشارکت کنندگان جمع آوری شد. 270 پرسشنامه کامل دریافت شد و مبنای تحلیل قرار گرفت. داده های جمع آوری شده به کمک نرم افزار اسمارت پی ال اس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از آن است که دانش مالی بر رفتار مالی سهامداران مسلمان تاثیر معناداری داشته است. بعلاوه اطمینان مالی بر رفتار مالی این سهامداران تاثیر مثبتی دارد. همچنین ظرفیت یادگیری بر رفتار مالی سهامداران مسلمان تاثیر معناداری داشته است. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_220026.html گزارشگری ریسک به ایجاد محیط باثبات برای سرمایه گذاران و انباشت سرمایه کمک می کند. ریسک جزء جدایی ناپذیر و لاینفک بازدهی و سودآوری در بازارهای مالی و بورس است. هر سرمایه گذار، می بایست درجاتی از ریسک را برای خود در نظر بگیرد. سودهای پایدار قسمتی از سودهای موجود است ماندگاری سود را مربوط به کیفیت سود دانست و آن میزان تغییرات در اجزای فعلی سود که به ارزش‌های آتی منتقل می‌شود نشان دهنده کیفیت سود است‌ در این پژوهش به بررسی تاثیر بررسی تأثیر پایداری مدیریت و ثبات سود بر ریسک سیستماتیک با نقش تعدیل‌کننده مدیریت ریسک در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته شده است. جامعه آماری تحقیق حاضر شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1394 تا 1400 بوده که حجم نمونه با توجه به روش غربالگری و پس از حذف مشاهدات پرت برابر با 132 شرکت می باشد.در این تحقیق که از داده‌های پانل(تابلویی) با اثرات ثابت استفاده شده است. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده های شرکت ها با استفاده از رگرسیون چند متغیره در سطح اطمینان 95% نشان می‌دهد که رابطه معنادار و مثبتی بین پایداری مدیریت و ثیات سود بر ریسک سیستماتیک وجود دارد. همچنین سایر نتایج پژوهش نشان می‌دهد مدیریت ریسک رابطه پابداری مدیریت و ثبات سود بر ریسک سیستماتیک را تعدیل می کند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_220260.html این پژوهش به بررسی نقش تعدیل‌کنندگی توانمندی مدیران در رابطه میان مدیریت سود و عملکرد آتی تعهدی و نقدی شرکت‌ها طی سه سال آینده می‌پردازد، و همچنین نگاهی به دیدگاه اسلام درباره مدیریت سود دارد. داده‌های ۱۳۲ شرکت پذیرفته‌شده در بورس تهران بین سال‌های ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۱ مورد تحلیل قرار گرفت. توانمندی مدیران با مدل دمرجیان و تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) سنجیده شد و تحلیل رگرسیونی با نرم‌افزار Eviews 12 انجام گرفت. نتایج نشان می‌دهد که توانمندی بالای مدیران منجر به کاهش معنادار در سطح مدیریت سود می‌شود و اثرات منفی مدیریت سود عمدتاً در کوتاه‌مدت (سال اول) مشاهده می‌گردد. همچنین، مدیران توانمند می‌توانند این اثرات منفی را در عملکرد آتی شرکت تعدیل کنند. آزمون‌های پایداری از این یافته‌ها پشتیبانی می‌کنند. از منظر اسلامی، اگر مدیریت سود با فریب یا کسب منفعت نامشروع همراه باشد، نوعی "غش در معامله" محسوب می‌شود و نکوهیده است؛ اما اگر فاقد فریب باشد، از نظر شرعی قابل قبول است. نتایج پژوهش حاضر دارای ارزش علمی و کاربردی می‌باشد. از نظر علمی، می‌تواند به ارائه دیدگاه‌های جدید در مورد نقش توانمندی مدیریت در تعیین اثرات مدیریت سود بر ارزش شرکت کمک کند. از نظر کاربردی، می‌تواند برای ارزیابی عملکرد مدیران و افزایش ارزش شرکت مفید باشد. همچنین، می‌تواند به افزایش شفافیت و کیفیت اطلاعات حسابداری و ارتقای نظارت بازار سرمایه کمک کند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_226573.html هدف این پژوهش بررسی رابطه بین محدودیت مالی با رتبه اعتباری و حساسیت جریان های نقدی است. پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی، ازنظر نوع داده کمی، ازنظر منطق اجرا قیاسی-استقرایی و ازنظر نحوه اجرا توصیفی-همبستگی می‌باشد.داده‌های مورد مطالعه در دوره رویداد از نمونه‌ای از شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که به روش جامعه در دسترس انتخاب شده بودند، گردآوری شد. جامعه در دسترس آماری مشتمل بر 190 شرکت پذیرفته‌شده در صنایع منتخب از بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۹۳-۱۴۰۱ مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور آزمون فرضیه های پژوهش از تخمین مدل های رگرسیونی چند متغیره در دوره آزمون ۹ ساله بهره گرفته شد. بر اساس تحلیل آماری و تخمین رگرسیون‌ها نتایج حاصل از بررسی فرضیه‌ها در سطح خطای مورد انتظار نشان داد که بین محدودیت مالی و رتبه اعتباری شرکت رابطه معکوس و معنی داری وجود دارد. بین محدودیت مالی و حساسیت جریان های نقدی شرکت رابطه مستقیم و معنی داری وجود دارد. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_229522.html پژوهش حاضر در صدد بررسی تغییرات ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری است. برای نیل به هدف پژوهش یک سؤال کلی تدوین شد که با گذشت زمان ارتباط ارزشی اطلاعات حسابداری چگونه تغییر پیدا کرده است و از طریق تکنیک داده‌کاوی مبتنی بر درخت تصمیم آزمون شد. دلیل بکارگیری تکنیک داده‌کاوی قدرت این تکنیک در پیش‌بینی می‌باشد. داده‌های گردآوری شده از 56 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های 1381 الی 1399 از طریق الگوریتم Cart در نرم‌افزار کلمنتاین نسخه 25 آزمون شدند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن بود که از بین متغیرهای شامل سود به ازای هر سهم؛ ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام به ازای هر سهم؛ هزینه تحقیق و توسعه؛ دارایی‌های نامشهود؛ هزینه تبلیغات؛ وجه نقد، معادل‌های نقدی و سرمایه‌گذاری‌های کوتاه‌مدت؛ رشد درآمد فروش یک ساله؛ جریان نقدی عملیاتی؛ درآمد فروش؛ سود و زیان جامع؛ سود سهام تعلق گرفته به سهامداران عادی؛ مخارج سرمایه‌ای؛ بهای تمام شده کالای فروش رفته؛ هزینه فروش، عمومی‌و اداری؛ مالیات بر درآمد؛ رشد سود عملیاتی یک ساله، مجموع دارایی‌ها و نوع صنعت به ترتیب چهار متغیر بازده صنعت، ارزش دفتری حقوق صاحبان سهام به ازای هر سهم، سود و زیان جامع و نوع صنعت از بیشترین اهمیت برخوردار بوده و همچنین، هزینه‌های فروش، عمومی‌و اداری به ازای هر سهم، تغییرات در سود قبل از مالیات به ازای هر سهم و مجموع دارایی‌ها به ازای هر سهم توانایی ایجاد تغییر در ارزش اطلاعاتی بازدهی قیمت سه ماه سهام را نداشته‌اند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_234285.html مدیریت راهبردی و کاربردهای آن دارای آثار بالقوه زیادی در سازمان‌ها است. علی‌رغم اهمیت شناخته شده مدیریت راهبردی، بسیاری از سازمان‌ها به‌ویژه در محیط‌های پویا، در دستیابی به انعطاف‌پذیری راهبردی با مشکل مواجه هستند. هدف مطالعه حاضر، واکاوی رابطه مدیریت راهبردی مبتنی بر سیستم اطلاعاتی و انعطاف‌پذیری راهبردی با نقش میانجی عملکرد تصمیم‌گیری در محیط‌های اسلامی است. جامعه پژوهش را مدیران و کارکنان بخش مالی شاغل در بخش دولتی و خصوصی در استان‌های فارس و هرمزگان تشکیل می‌دهد. برای این منظور با کسب نظر 238 نفر از جامعه موردنظر به روش در دردسترس موضوع بررسی شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که بین مدیریت راهبردی مبتنی بر سیستم اطلاعاتی با انعطاف‌پذیری راهبردی و عملکرد تصمیم‌گیری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، بین عملکرد تصمیم‌گیری و انعطاف‌پذیری راهبردی نیز رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد. در نتیجه می‌توان نقش میانجی عملکرد تصمیم‌گیری در رابطه مدیریت راهبردی مبتنی بر سیستم اطلاعاتی و انعطاف‌پذیری راهبردی را موردتأیید قرار داد. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که بهبود عملکرد تصمیم‌گیری، رابطه مثبت و معنادار بین مدیریت راهبردی مبتنی بر سیستم اطلاعاتی و انعطاف‌پذیری راهبردی را تقویت می‌کند. یافته‌های پژوهش می‌تواند به مدیران سازمان‌های اسلامی در طراحی نظام‌های تصمیم‌گیری هوشمند، ارتقای انعطاف‌پذیری راهبردی و تقویت همسویی میان ارزش‌های دینی و کارکردهای مدیریتی کمک کند. https://aafie.imamreza.ac.ir/article_235824.html هدف: با توجه به اهمیت نقش شکاکیت حرفه‌ای در بهبود کیفیت حسابرسی، پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر دینداری و معنویت بر شکاکیت حرفه‌ای حسابرسان با تأکید بر تفاوت‌های جنسیتی انجام شده است. روش: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی و از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری است. جامعه آماری شامل حسابرسان شاغل در مؤسسات حسابرسی معتمد سازمان حسابرسی و بورس اوراق بهادار در سال ۱۴۰۴ بود. با استفاده از فرمول کوکران، ۳۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل 3 پرسشنامه معتبر استاندارد (دینداری، معنویت و شکاکیت حرفه‌ای) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار AMOS و SPSS و آزمون‌های آماری چون تحلیل مسیر و معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که هم دینداری و هم معنویت به‌طور مثبت بر شکاکیت حرفه‌ای حسابرسان تأثیر دارند، اما دینداری نقش قوی‌تری نسبت به معنویت ایفا می‌کند. همچنین، این تأثیرات در میان حسابرسان زن بیشتر از مردان بود؛ به‌گونه‌ای که زنان با سطوح بالاتر دینداری و معنویت، شکاکیت حرفه‌ای بیشتری از خود نشان دادند. نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد دینداری و معنویت نقش مثبتی در ارتقاء شکاکیت حرفه‌ای حسابرسان دارند و می‌توانند به‌عنوان منابع درونی مؤثر، رفتارهای اخلاقی را تقویت کنند. این نتایج اهمیت توجه به مؤلفه‌های معنوی و دینی را در آموزش و پرورش حسابرسان برجسته می‌سازد. از نظر دانش‌افزایی، پژوهش حاضر با تبیین پیوند میان عوامل روان‌شناختی و رفتار حرفه‌ای، به غنای ادبیات حسابرسی رفتاری کمک کرده و مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های آموزشی در نهادهای حسابرسی فراهم می‌سازد.